Słownik

Prosimy o zapoznanie się ze słownikiem i terminami technicznymi poniżej.

AES/EBU

Audio Engineering Society/European Broadcasting Union. Standard cyfrowej komunikacji audio najczęściej spotykany w profesjonalnych systemach audio.

Antiskating

Element na ramieniu gramofonu, który przeciwdziała sile dośrodkowej. Czasami składa się z regulowanej sprężyny w pobliżu kolumny ramienia lub ciężaru na żyłce (gdzie moment obrotowy wywierany przez ten układ pozostaje stały w całym zakresie ruchu).

Aptx

Kodek (koder/dekoder) sygnału Bluetooth, który zrewolucjonizował przesył sygnału audio, znacznie zmniejszając przepływność bez wpływu na jakość dźwięku, bez problemów z opóźnieniem.

Azymut

Ponieważ muzyka zapisana na dwóch ścianach rowka płyty gramofonowej ma kształt litery „V”, jest konieczne, aby igła wkładki gramofonowej była idealnie pionowa w stosunku do ścianek rowka i nie był przechylony w jedną lub drugą stronę rowka. Nazywa się to ustawianiem azymutu i można je wykonać w dość prosty sposób.

Bluetooth

Bluetooth jest standardem bezprzewodowej przesyłu danych na krótkich odległościach od urządzeń stacjonarnych i mobilnych, służy również do budowania sieci osobistych (PAN).

Bypass

Termin używany do opisu możliwości wykorzystania wzmacniacza zintegrowanego w systemach kina domowego – bypass umożliwia ominięcie stopnia przedwzmacniacza i podaje sygnał audio bezpośrednio na wzmacniacz mocy.

Cyfrowe wejście optyczne

Metoda przesyłu cyfrowego dźwięku między komponentami za pomocą światła przenoszonego przez światłowód. Zobacz: TOSLink. Format danych jest zgodny ze specyfikacją S/PDIF.

Cyfrowy plik audio

Podobny do każdego innego pliku komputerowego, z tym że zawiera pliki muzyczne zakodowane cyfrowo, które można odtwarzać na komputerze, stacjonarnym odtwarzaczu plików (streamerze), urządzeniu przenośnym lub w zestawie kina domowego.

Częstotliwość

Liczba powtórzeń zdarzenia w danym okresie. Zasadniczo okres czasu dla częstotliwości audio wynosi jedną sekundę, a częstotliwość jest mierzona w cyklach na sekundę, w skrócie Hz, na cześć fizyka dr Heinricha Hertza.

Częstotliwość próbkowania

Szybkość próbkowania sygnału analogowego podczas procesu konwersji analogowo-cyfrowej i cyfrowo-analogowej. Częstotliwość próbkowania stosowana na płytach kompaktowych wynosi 44,1 kHz, ale profesjonalne nagrania są często próbkowane przy wyższych częstotliwościach próbkowania, takich jak 48 kHz, 96 kHz lub nawet 192 kHz (czyli 192 000 próbek na sekundę!).

DAC

Skrót od „Digital to Analog Converter“. Układ zamieniający sygnał cyfrowy na analogowy.

dBA

Poziom ciśnienia akustycznego (SPL) mierzony za pomocą filtra ważonego „A”.

dBm

Jednostka miary mocy w obwodzie elektrycznym, wyrażona w decybelach w odniesieniu do 1 mW. „M” w dBm oznacza „miliwat”. W obwodzie o impedancji 600 omów 0 dBm odpowiada napięciu 0,775 VRMS (ponieważ 0,775 V przy 600 omach równa się 1 mW).

Decybel (dB)

dB jest stosunkiem wielkości mierzonych w podobnych warunkach przy użyciu skali logarytmicznej. Wiele parametrów systemu audio mierzy się w tak szerokim zakresie wartości, że dB służy do uproszczenia wykresów i danych.

DSD

Direct Stream Digital. Cyfrowy format audio stosowany na płytach SACD i w formie plików audio o rozszerzeniu dsf. i dff. W przeciwieństwie do systemu PCM, stosowanego na plytach CD i BD, DSD wykorzystuje strumień pojedynczych bitów. Chwilowy poziom analogowej formy fali reprezentowanej przez strumień bitów jest określony przez gęstość, z jaką bity są „włączone”.

Dynamika

W przypadku płyt CD audio różnica między najcichszymi i najgłośniejszymi fragmentami muzycznymi. Ale również: zakres między maksymalnym i minimalnym poziomem dźwięku, który może obsłużyć system audio. Zazwyczaj wyraża się go w decybelach jako różnicę między poziomem, w którym dochodzi do przesterowania, a poziomem szumów tła.

EBU

EBU oznacza Europejską Unię Nadawców. To organizacja założona w 1950 roku, najbardziej znana z organizacji wątpliwego muzycznie Konkursu Piosenki Eurowizji :)

Formaty kodowania sygnału

Formaty plików używane do konwersji sygnałów cyfrowych (plików audio i wideo) do mniejszych rozmiarów. Niektóre z formatów kodowania dźwięku to mp3, WMA i AAC. Przykłady formatów do kodowania wideo to WMV i MPEG.

Gramofon

Urządzenie służące do odtwarzania sygnału z płyt LP. Talerz (część obrotowa) jest napędzany przez mały silnik elektryczny. Mamy kilka rodzajów gramofonów, które są definiowane przez mechanizm napędowy używany do łączenia silnika z talerzem.

Headroom

Różnica między nominalnym poziomem sygnału a punktem, w którym następuje obcinaniem szczytów pików sygnału audio.

Igła gramofonowa

Mały diament zamocowany na końcu wspornika we wkładce gramofonowej. Igła porusza się w rowku płyty LP, z którego przenoszone są na nią drgania. Igła ma zazwyczaj kulisty lub eliptyczny przekrój, chociaż opracowano inne warianty szlifu w celu dokładniejszego śledzenia rowka.

Impedancja

Cecha wzmacniacza wskazująca oporność elektryczną kolumn, które do niego podłączamy. Większość wzmacniaczy przeznaczonych jest dla kolumn o impedancji 8 omów. W technice – rezystancja, pojemność i indukcyjność prądu stałego w obwodzie elektrycznym, mierzona w omach.

Interkonekty

Krótkie kable używane do łączenia komponentów kina domowego, które znajdują się w odległości kilkudziesięciu cm od siebie (lub w tym samym pomieszczeniu).

Jitter

Zjawisko przesunięcia czasowego w cyfrowych danych audio, kiedy nie są one dokładnie dopasowane do częstotliwości próbkowania, powodując „niepewność” w urządzeniu odbiorczym co do odpowiedniej wartości próbki. Wiele problemów dźwiękowych związanych z płytami CD i innymi formatami cyfrowymi ma źródło w jitterze.

Klasa A

Wzmacniacz mocy, w którym do tranzystorów mocy przykładane jest napięcie polaryzacji prądu stałego, dzięki czemu sygnał wyjściowy zawsze znajduje się w dodatniej lub ujemnej części cyklu, całkowicie unikając zniekształceń przejścia przez zero. Taki układ marnuje energię, ponieważ nawet bez sygnału wejściowego tranzystory pobierają znaczny prąd.

Klasa AB

Wzmacniacz mocy, w którym do tranzystorów mocy przyłożona jest pewna część napięcia polaryzacyjnego prądu stałego, dzięki czemu przy niskiej mocy wyjściowej sygnał wyjściowy działa całkowicie w dodatniej lub ujemnej części cyklu, unikając zniekształceń przejścia przez zero. Zatem przy niskich wyjściach wzmacniacz klasy AB pracuje w klasie A. To klasa pracy znacznie bardziej efektywna niż klasa A.

Klasa D

Tym wzmacniacza o bardzo wysokiej efektywność, w którym na moc wyjściową zamieniane jest ponad 90% mocy pobieranej z sieci. Wzmacniacze cyfrowe wykorzystują modulację szerokości impulsu (z filtrowaniem dolnoprzepustowym w celu zmniejszenia szumów ultradźwiękowych) do napędzania głośników. Na rynku mamy kilka interesujących konstrukcji pracujących w klasie D.

Kodek - kompresja/dekompresja

System, który kompresuje sygnał audio do przechowywania lub transportu, a następnie dekompresuje go w urządzeniu odbiorczym. Przykładami takich kodeków są mp3, AAC, MPEG, Dolby Digital i DTS. Systemy te wykorzystują kodek do zmniejszenia ilości danych w sygnale.

Kontroler prędkości (RPM)

RPM to nowy, bardzo dokładny kontroler prędkości obrotowej, przeznaczony dla gramofonu Xerxes 20+. RPM to znaczący krok naprzód w stosunku do poprzedniego urządzenia, nieprodukowanego już modelu DX2.

Krążek napędowy

Część silnika gramofonowego, za pomocą którego przenoszony jest moment obrotowy na talerz gramofonu.

Masa

Nazywana także „ziemią”. Uziemienie definiuje się jako punkt zerowego napięcia w obwodzie lub układzie, punkt odniesienia, od którego mierzone są wszystkie pozostałe napięcia. W systemach elektroenergetycznych połączenia uziemiające są stosowane ze względów bezpieczeństwa, aby utrzymać obudowę urządzenia i elementy sterujące na zerowym napięciu oraz zapewnić bezpieczną ścieżkę dla prądów przebicia.

Moc

Ilość zużytej energii na jednostkę czasu. Wspólną jednostką jest wat. Moc (w watach) w obwodzie prądu stałego jest równa napięciu razy prąd (w amperach). Sprawy są nieco bardziej skomplikowane z prądem AC.

Moving Coil

Wkładka gramofonowa, w której igła, za pośrednictwem wspornika, porusza cewkę, podczas gdy magnes jest zamocowany na stałe. Wkładki z ruchomą cewką mają zwykle niższą masę ruchomą niż wkładki z ruchomym magnesem, ale również mają mniejsze napięcie wyjściowe i to o rząd wielkości.

Moving Magnet

Wkładka gramofonowa, w której igła, za pośrednictwem wspornika, porusza magnes, podczas gdy cewka jest nieruchoma. Wkładki z ruchomym magnesem mają zwykle wyższe napięcie wyjściowe niż wkładki z ruchomą cewką, ale mają również większą masę ruchomą (prawdopodobnie zmniejszając ich zdolność do dostarczania drobnych szczegółów z nagrania).

Niezbalansowany

Obwód elektryczny, w którym biegi dodatni i ujemny nie mają identycznej impedancji względem uziemienia. Często jeden bieg ma również potencjał masy. Niezbalansowane połączenia wymagają tylko dwóch przewodów (sygnał „gorący” i masa). Niezbalansowane obwody audio są tańsze w budowie, ale w pewnych okolicznościach są bardziej podatne powstawanie na szumów.

Ohm (om)

Jednostka oporności elektrycznej lub impedancji. W obwodzie prądu stałego liczbę omów rezystancji oferowanych przez element można obliczyć, dzieląc napięcie na elemencie przez przepływający przez niego prąd (w amperach).

Pasmo przenoszenia

Zakres częstotliwości, z którymi element może sobie poradzić (często określany jako zakres, w którym tłumienie wynosi nie więcej niż 3 dB), lub zakres częstotliwości wymagany do przenoszenia sygnału.

Pętla masy

Pętla uziemienia występuje wtedy, gdy uziemienie w systemie audio jest podłączone do uziemienia zasilania w więcej niż jednym miejscu. Tworzy to pętlę, wokół której może płynąć niepożądany prąd, powodując przydźwięk w systemie audio. Uwaga: nigdy nie odłączaj uziemienia bezpieczeństwa, próbując rozwiązać problemy przydźwięku!

Phasing

Dynamiczny efekt, w którym zależność fazowa między składową podstawową i składowymi harmonicznymi jest ciągle zmieniana. Odbywa się to poprzez przepuszczenie sygnału przez automatyczny filtr typu „sweeping”. Efekt jest często symulowany przez zmiksowanie oryginalnego sygnału z jego opóźnioną (od 1 do 10 ms) wersją.

Podstawy antywibracyjne

Najwyższej klasy sprzęt hi-fi, taki jak odtwarzacze CD, wzmacniacze i głośniki podstawkowe, wymagają pełnej izolacji od podłoża, aby mogły pracować na najwyższym poziomie.

Przedwzmacniacz gramofonowy MC

Przedwzmacniacz gramofonowy MC to rodzaj przedwzmacniacza gramofonowego potrzebnego do połączenia wkładki z ruchomą cewką (MC) z systemem audio. Wkładki z ruchomą cewką mają niższe napięcie wyjściowe niż wkładki MM (z ruchomym magnesem), ale brzmią bardziej szczegółowo.

Przedwzmacniacz gramofonowy MC

Przedwzmacniacz gramofonowy potrzebny do połączenia wkładki z ruchomym magnesem (MM). Wkładki z ruchomym magnesem mają wyższe napięcie wyjściowe, ale niższą cenę niż MC (z ruchomą cewką), ale często brzmią nieco mniej szczegółowo.

Przepustowość

Liczba bitów przesyłanych przez system w ciągu sekundy. Ogólnie rzecz biorąc, im wyższa przepływność, tym wyższa jakość sygnału. W każdym przypadku im wyższa przepływność, tym więcej miejsca wymagane jest na dane.

Przesterowanie

Rodzaj bardzo poważnych zniekształceń dźwięku. Powstają one w wyniku ścięcia szczytów sygnału audio, który ma większą amplitudę niż możliwości wzmacniacza. Szczyty sygnału piki audio widziane na oscyloskopie, wydają się obcięte (płaskie). Aby uniknąć przesterowania, zmniejsz wzmocnienie systemu w lub przed wzmacniaczem, w którym występuje przesterowanie..

Ramię gramofonowe

Element, do którego przykręca się wkładkę gramofonową, niezbędna część gramofonu. Ramię jest zbalansowane za pomocą przeciwwagi, która zapewnia regulację nacisku igły. Wyposażony jest w tłumioną dźwignię, za pomocą której można delikatne opuszczać igłę na powierzchnię płyty.

Referencyjny rzedwzmacniacz gramofonowy (RPP)

Celem RPP było dalsze rozwijanie osiągnięć poprzedniego przedwzmacniacza Roksan Reference Phono Stage. Zastosowano w nim komponenty najwyższej możliwej jakości, aby zapewnić jak najlepszą jakość dźwięku.

RMS

Skrót od: „Root Mean Square”, najczęstszy sposób pomiaru efektywnej średniej wartości sygnału audio lub innego napięcia prądu przemiennego. Większość woltomierzy prądu przemiennego jest skalibrowana do odczytu RMS, choć na wielu miernikach kalibracja jest dokładna tylko wtedy, gdy przebieg sygnału jest sinusoidalny.

Rumble

Szum o niskiej częstotliwości, zwykle z pochodzący z silnika gramofonowego. Biorąc pod uwagę, że korekcja RIAA znacznie zwiększa sygnał niskich tonów z wkładki (17 dB przy 50 Hz), do kontrolowania dudnienia („rumble”) wymagane są łożyska najwyższej jakości i doskonała izolacja talerza i ramienia gramofonowego od silnika gramofonu.

S/PDIF

Popularny interfejs cyfrowy opracowany przez firmy Sony i Philips. Służy jako protokół przesyłu dla wszystkich domowych urządzeń audio. Różni się od profesjonalnego protokołu AES/EBU poprzez włączenie informacji o taktowaniu zegara do głównego sygnału. Można go zrealizować elektrycznie (RCA i BNC) lub optycznie (Toslink).

Scena dźwiękowa

W kontekście audio scena dźwiękowa to obszar między parą głośników stereo, z którego wydają się pochodzić dźwięki instrumentów.

Separacja między kanałami

Miara stopnia, w jakim ograniczany jest przesłuch z jednego kanału audio do drugiego. Jest on zazwyczaj podawany w decybelach (np. -90 dB przy 1 kHz). Chociaż duży nacisk kładzie się na tę liczbę, w rzeczywistości już nawet bardzo skromne liczby, takie jak -20 lub -30 dB (typowe dla płyt LP), zapewniają doskonałą separację stereo i obrazowanie.

Siła nacisku

Prawidłowa siła nacisku igły gramofonowej, dzięki której odczytuje jak najwięcej informacji, nie powodując uszkodzenia ani wkładki, ani płyty.

Skuteczność (czułość)

Miara skuteczności, z jaką głośniki zamieniają energię elektryczną dostarczaną przez wzmacniacz mocy w energię akustyczną. Im bardziej skuteczne kolumny, tym większa siła głosu dla przy danej mocy.

Stopień wzmacniający

Układ wzmacniający w ścieżce sygnału, albo w systemie, albo w pojedynczym urządzeniu. Całkowite wzmocnienie systemu jest dzielone pomiędzy różne stopnie wzmocnienia.

Stosunek sygnał/szum

Specyfikacja, która porównuje wartość szumu i sygnału, jaką oferuje urządzenie audio. Zwykle jest wyrażany w dB poniżej danego poziomu wyjściowego.

Streaming

Sposób przesyłania sygnału audio lub wideo, z których odtwarzany jest dźwięk lub/i obraz w urządzeniach odbiorczych – streamerach (odtwarzaczach plików).

Strojenie

Subtelna zmiana wprowadzona do zestawu audio lub A/V, mająca na celu poprawę dźwięku. Może to obejmować jedynie regulację elementów sterujących systemu, wymianę kabli i eksperymentowanie z pozycjami głośników, a skończyć na zastosowaniu elementów służących do tłumienia wibracji.

Sygnał analogowy

Rodzaj sygnału (audio lub wideo), który jest przetwarzany na impulsy elektroniczne o różnej sile lub częstotliwości.

Sygnał liniowy

Sygnał, którego poziom mieści się w zakresie od -10 dBu do +30 dBu.

Szum tła

Szum własny dowolnego systemu. Im niższy poziom szumu, tym wyższy zakres użyteczny dynamiki systemu.

THD

Zsumowane wszystkie składowe zniekształceń harmonicznych. To pomocny parametr, chociaż często wprowadza w błąd. Jego niedoskonałość polega na tym, że niektóre słyszalnie składowe harmoniczne są gorsze w odbiorze od innych.

Toslink

Cyfrowy kabel optyczny, służący do przesyłu sygnału audio w kinie domowym, do podłączania odtwarzaczy DVD. BD, tunerów HDTV, konsol do gier i innych urządzeń do amplitunera A/V, jak również do podłączeń stereo. Kable Toslink wykorzystują światłowody, które przenoszą sygnał cyfrowy jako impulsy światła.

Transformator

Element służący do zmiany napięcia prądu przemiennego na prąd stały. Zwykle zbudowany jest z metalowego rdzenia z owiniętymi wokół niego dwiema cewkami z drutu. Prąd wejściowy jest doprowadzany do jednej z cewek, która generuje pole magnetyczne w rdzeniu, a to z kolei generuje napięcie w drugiej cewce.

Tryb klasyczny (common mode)

Sygnał, którego wartość podawana jest w odniesieniu do masy sygnału.

Tłumienie poza pasmem przenoszenia

Stopień tłumienia niepożądanego sygnału poza obszarem pasma przenoszenia.

Tłumienie wyjścia

Parametr dotyczący wzmacniaczy mocy, który sugeruje stopień kontroli wzmacniacza nad podłączonymi do niego kolumnami. To stosunek impedancji nominalnej głośnika (i zwykle jest podawany dla ośmiu omów) do impedancji wyjściowej wzmacniacza.

VTA

Podczas nacinania płyty gramofonowej, rysik nacinarki ustawiony jest pod niewielkim kątem względem powierzchni płyty. Kąt ten nazywa się pionowym kątem śledzenia (VTA) i może zmieniać się w zależności od urządzenia nacinającego.

Wejście koaksjalne

Cyfrowy sygnał wyjściowy audio odtwarzacza CD, DVD lub BD – to sygnał elektryczny, a nie optyczny. Format danych jest zgodny ze specyfikacją S/PDIF.

Wejście zbalansowane

Zbalansowane wejście audio składa się z dwóch przewodów, z których żaden nie jest podłączony do masy obwodu. To „para różnicowa”, w której sygnał jest różnicą napięcia między tymi dwoma przewodami. Zbalansowane obwody wejściowe oferują doskonałe tłumienie szumów indukowanych w linii przesyłowej.

Wkładka gramofonowa (cartridge)

Element, który zamienia ruchy igły w rowkach płyty LP na sygnały elektryczne. Wkładka gramofonowa jest małym, lekkim urządzeniem, przykręconym do główki ramienia gramofonu za pomocą dwóch śrub umieszczonych w odległości 12,5 mm od siebie.

Wow and Flutter

Zniekształcenie wpływające na analogowe źródła sygnału audio, w których mamy do czynienia z obracaniem medium, szczególnie LP i kaset kompaktowych. Wow to powolna, powtarzalna zmiana prędkości, zwykle powtarzająca się rzadziej niż raz na sekundę. Jeśli jest ona nałożona na dźwięk z LP lub kasety audio, powoduje powolne zmiany częstotliwości odtwarzania.

Wspornik (cantilever)

Cienki pręt we wkładce gramofonowej, który przenosi ruch igły w odpowiedzi na sygnał zapisany w rowku płyty gramofonowej na wewnętrzne elementy wkładki, które generują sygnał elektryczny.

Wtyk RCA

Wtyk RCA używany do łaczenia sygnałów audio i wideo.

Wyjscie z przedwzmacniacza

Wyjście przedwzmacniacza to wyjście stereofoniczne, liniowe (lewy i prawy kanał) z przedwzmacniacza lub wzmacniacza zintegrowanego, do którego podłączamy wzmacniacz mocy.

Wyjście zbalansowane

W klasycznym zbalansowanym obwodzie audio, na wyjściu otrzymujemy dwa sygnały (na dwóch pinach: ‘+’ i ‘-‘), które są odizolowane od masy obwodu dokładnie taką samą impedancją. Symetryczne, zbalansowane wyjście oferuje ten sam sygnał dodatni i ujemny o przeciwnej polaryzacji względem masy.

Wzmacniacz

Urządzenie elektroniczne, które zwiększa (lub „wzmacnia”) moc elektrycznego sygnału wejściowego.

Wzmacniacz zintegrowany

Wzmacniacz składający się zarówno z przedwzmacniacza, jak i wzmacniacza mocy. Właściwie zaprojektowany wzmacniacz zintegrowany powinien oferować lepszą jakość dźwięku, dzięki mniejszej liczbie złączy i kabli między elementami, niż wzmacniacz dzielony.

Wzmocnienie

Miara wzmocnienia sygnału audio. Wzmocnienie można określić jako stosunek napięcia wejściowego do napięcia wyjściowego, prądu lub mocy, takiego jak wzrost napięcia o 4 lub wzrost mocy o 1,5, lub można go wyrazić w decybelach, na przykład we wzmacniaczu liniowym ze wzmocnieniem 10 dB.

XLR

XLR jest rodzajem złącza elektrycznego, stosowanego głównie w profesjonalnych systemach urządzeń audio i wideo, takich jak mikrofony sceniczne i inne analogowe urządzenia dźwiękowe. W domowych urządzeniach audio/wideo wykorzystuje się najczęściej złącza RCA.

XLR In/out

XLR jest przyrostowym systemem połączeń, który rozpoczął się od złącza typu O firmy Cannon (ITT Cannon), które zawierało owalny korpus i gniazdo z trzema pinami i mechanizmem blokującym.

Zakres przenoszenia częstotliwości

Specyfikacja odbiornika mierzona w hercach (Hz). Niższe zakresy częstotliwości (dla niskich dźwięków) wymagają większej mocy wzmacniacza niż wyższe zakresy częstotliwości.

Zniekształcenia

Niedokładność w odtwarzaniu sygnału. W przypadku dźwięku zwykle uważa się, że na ogólne zniekształcenia składają się zniekształcenia harmoniczne i intermodulacyjne. Ale szerzej stosowany, może również obejmować modyfikację pasma przenoszenia i szumy.